Verder kijken met ZIEN!
Twee kinderen in groep 4. De één vraagt weinig aandacht, de ander vraagt meer aandacht. Gaat het goed met hen? Hebben ze misschien extra ondersteuning nodig of ontwikkelen ze zich goed genoeg met de begeleiding die wordt geboden? Hun leerkracht kan deze vraag hebben, net als u die mogelijk heeft over het functioneren van uw kind. Op het eerste gezicht lijkt er niets aan de hand. Een rustig meisje dat goed meekomt in de groep en een leuke jongen die veel vrienden heeft en daar ook wel eens ruzie mee maakt. Toch is het voor deze kinderen wel goed als de leerkracht eens verder kijkt. Dat kan met ZIEN!.
ZIEN! is een digitaal hulpmiddel dat op school gebruikt wordt door de leerkrachten. Aan de hand van een vragenlijst kan de leerkracht het sociaal-emotioneel functioneren van een kind in kaart brengen. Erna volgen suggesties voor de leerkracht over hoe hij de groep of een kind extra zou kunnen ondersteunen.

Betrokkenheid en welbevinden, twee belangrijke graadmeters voor de ontwikkeling
Bij Betrokkenheid (BT) gaat het om de innerlijke gerichtheid op een taak. Denk aan plezier en belangstelling. Vooral concentratie op het werk is duidelijk te zien. Het kind laat zich niet zomaar afleiden, ook al is er bijvoorbeeld drukte van andere kinderen om hem heen.
Welbevinden (WB) betekent het ‘zich thuis voelen’ en ‘zichzelf kunnen zijn’. Het kind toont een blijde en levenslustige indruk.
Wanneer én door het kind én door anderen in zijn omgeving het contact als prettig wordt ervaren, is er balans tussen hoeveel ruimte het kind inneemt én hoeveel ruimte het geeft aan een ander.

Er zijn twee ‘ruimte nemende’ vaardigheden: Wanneer een kind op een ander kind afstapt, toont het kind sociaal initiatief (SI). Het kan contact maken met andere kinderen en durft uit zichzelf iets te vertellen. Eigen keuzes maken en voor jezelf opkomen, dat is sociale autonomie (SA). Beschikken over ‘eigenheid’ bevordert namelijk dat je bij je eigen keuzes kunt blijven, de groepsdruk kan weerstaan en niet al te afhankelijk bent van wat anderen van je vinden.
Er zijn daarnaast drie ‘ruimte gevende’ vaardigheden: Sociale flexibiliteit (SF) is een vaardigheid die belangrijk kan zijn om bijvoorbeeld goed te kunnen samenwerken met andere kinderen. Het kind is in staat om een compromis te sluiten en kan zijn eigen plan loslaten als dat nodig is. Teleurstellingen horen erbij, maar het kind kan zich over de teleurstelling heen zetten.
Wanneer een kind eerst denkt en daarna doet, dan laat hij zien dat hij controle heeft over zijn eigen gedrag. Dit wordt impulsbeheersing (IB) genoemd. Hij vraagt weinig aandacht en kan zich goed aan de regels houden. Dat je je impulsen kunt beheersen, werkt positief door op vriendschappen. Het samenwerken verloopt soepeler en conflicten en ruzies worden sneller opgelost. Een kind met inlevingsvermogen (IL) is in staat om zich te verplaatsen in de ander en kan zijn gevoelens daarop afstemmen. Een kind dat zich inleeft in de ander, laat merken dat het oog heeft voor anderen. Het weet wanneer andere kinderen hulp nodig hebben. Het tonen van deze vaardigheid draagt doorgaans positief bij aan het groepsklimaat.
De zeven ZIEN!-aspecten beïnvloeden elkaar. Een kind dat niet goed zijn impulsen kan beheersen en daardoor veel conflicten heeft, zal minder goed vriendjes maken. Kinderen in de groep zullen hem misschien gaan mijden. Hierdoor kan het kind zich minder gelukkig voelen en gaat zijn welbevinden omlaag. Een kind dat erg vasthoudt aan haar eigen ideeën en het moeilijk vindt om deze los te laten, zal veel moeite ondervinden bij het samenwerken en samenspelen. Het ene kind dat alles maar goed vindt en niet zo vaak zijn eigen mening geeft. Durft het wel zichzelf te zijn? En is het hier gelukkig mee?
De vijf sociale vaardigheden van ZIEN! zijn nodig om levensbelangrijke sociale taken uit te voeren. Het zijn bekwaamheden die echt nodig zijn om: aansluiting te vinden bij een groep, vriendschappen te sluiten en te onderhouden, om te gaan met ruzies en conflicten, elkaar te helpen en te kunnen samenwerken en samenspelen.
De leerkracht heeft met ZIEN! een middel in handen dat hem helpt om de signalen die kinderen afgeven op te vangen. Hierdoor is hij in staat de kinderen in zijn groep beter te begrijpen. Doordat ZIEN! de leerkracht ook suggesties geeft voor ondersteuning, kan de leerkracht de groep, een groepje kinderen of een kind een stapje verder helpen wanneer er behoefte is aan hulp. ZIEN! biedt ook praktische ondersteuningssuggesties voor ouders. Heeft u hiervoor belangstelling, neem dan contact op met de intern begeleider van uw kind (Bianca Geerdes 1-4 of Jantine Gieteling 5-8).